Sneeuw op komst

Een beroemde parabel van D.H. Lawrence gaat over de schrijver Cathcart. Dit personage houdt van eilanden, een liefde die hem fataal wordt. Lawrence liet ‘The man who loved islands’ opnemen in de Amerikaanse editie van de bundel ‘The woman who rode away’ (1928). Het verhaal is satirisch getoonzet. De Britse letterenwereld had er nog geen kennis van genomen of de mare ging al dat Lawrence zijn personage Cathcart had gemodelleerd naar Compton Mackenzie, met wie hij de draak had willen steken. De schrijver Compton Mackenzie, een Schotse nationalist, was begin jaren twintig pachter van Herm en Jethou in het Kanaal en woonde kort daarna op een van de Buiten-Hebriden, Barra. Hij werd nooit moe mensen in zijn gezelschap lastig te vallen met zijn idealisering van het eilandleven. Lawrence ontkende met klem, maar kon niet verhinderen dat Mackenzie ten diepste beledigd bleef.

De schrijver Cathcart trekt zich uit de wedloop van de vooruitgang terug en gaat op een eiland wonen, om er het paradijs te herwinnen. Hij omringt zich met mensen die het eiland voor hem bestieren. Het project wordt een economisch fiasco, mede doordat de meesten van zijn ondergeschikten hem bezwendelen.

Hij vestigt zich op een ander, kleiner eiland, waar hij minder mensen om zich heen verzamelt. Op dit eiland werkt hij aan een boek dat voor zijn part niet gepubliceerd hoeft te worden. Vrij van ambities en verlangens lijkt hij gelukkig.

Passport photograph of the British author D. H. Lawrence. Unknown date. Source: Beinecke Rare Book & Manuscript Library, Yale University. Attribution: Unknown author / Public domain.

Toch gaat het ook hier mis. Cathcart krijgt een verhouding met de dochter van zijn huishoudster. De affaire, die hij onzuiver vindt, breekt hem en, zoals hij vol zelfverachting vaststelt, zijn eiland raakt erdoor bezoedeld. De vrouw blijkt zwanger te zijn. Ze trouwen, hun dochter wordt geboren, maar Cathcart blijft met zichzelf overhoop liggen.

Hij zoekt verlichting op eiland hummer drie. Dit beslaat maar een paar aren rotsgrond. Hij woont er alleen. Zijn boek kan hem niets meer schelen. Elke menselijke toenadering van buiten zijn eiland houdt hij af. Zo neemt het afgesneden zijn van de wereld absolute vormen aan, is Cathcarts isolement totaal. Op een kwade winterdag wordt het eiland een en al sneeuw en de zee eromheen onherbergzaam en levenloos. Op die verlatenheid, weet de ontredderde Cathcart maar al te goed, zal nooit meer een zeil verschijnen. En er is meer sneeuw op komst.


Ontleend aan Tijdschrift voor Biografie (winter 2013):


D.H. Lawrence, The man who loved islands.

Informatie over Compton Mackenzie vindt u op de site Undiscovered Scotland.