Gerard Reve: raaf en papegaai

Gerard Reves roman Bezorgde ouders (1988) is een ernstig boek. Het gaat over het lijden van de dichter Hugo Treger, dat tegelijk het lijden is van niets minder dan de hele mensheid. Toch doen Reves virtuoze formuleringen je vaak onherroepelijk in de lach schieten. Mijn favoriete passage laat ik hier volgen. Die passage is lang, maar u doet uzelf tekort als u voortijdig afhaakt.

[Verzameld werk, Nop Maas ed., dl V, p. 285-286:]

De raaf was één van de slechts twee vogels die door de Kerk officieel als katholieke dieren waren erkend. De raaf omdat hij ‘Cras’ kon roepen, teneinde daarmede de zondaars te vermanen. Meer dan dat ene woord ‘Cras’ kon de vogel niet uitspreken, maar een goed verstaander wist waar hij aan toe was. De gehele zin luidde immers ‘Hodie mihi, cras tibi’, Latijns dus voor ‘Ik krijg jou nog wel’. De andere als katholiek dier erkende vogel was de papegaai, iets wat men niet zo één twee drie zoude verwachten, maar het was omdat hij ‘Ave’ kon zeggen, het eerste woord van het misschien wel belangrijkste gebed dat er bestond.

Je zag ze nooit samen, de raaf en de papegaai, maar dat kwam […] omdat ze, ondanks hun eendracht in het geloof, levensbeschouwelijk erg van elkander verschilden. De raaf was een ‘aandachtige’ vogel, die alles met de diepste ernst beschouwde en de mensen dan ook voortdurend de ernst van hun zondige staat voorhield. De papegaai had, bij al zijn vroomheid, ook oog voor de blijde dingen die er waren, kakelde en schaterde er de gehele dag op los dat het een aard had en hield iedereen op een goedmoedige manier voor de gek door soms, geheel onverwachts, dingen te zeggen waardoor de mensen het uitgilden van de pret.

Wilde men het wezenlijke van elk dezer beide voortreffelijke vogels onder woorden brengen, dan zoude men de raaf, met zijn sobere, bijna rouwdragende kostuum, de Vogel van de Dood kunnen noemen, en de papegaai, in zijn bonte vederpracht die soms veel weg had van een carnavalspak, de Vogel van het Leven. ‘Toch zijn ze één,’ dacht Treger: ‘één in het geloof; één in het getuigenis; één in de waarheid.

De schrijver Gerard Reve: raaf en papegaai ineen.


Zomer 2019 Bezorgde ouders herlezen. Mooie Reve-zinnen tegengekomen. De volgende wil ik met u delen:
P. 17: “Wat hij van boven denkt en wat hij van voren met zichzelf doet, dat moet als het ware beneden, aan de achterkant, gecorrigeerd worden.”
P. 103: “Rondom Kerstmis vindt het christendom onder het pluimvee weinig aanhang.”


Gerard Kornelis van het Reve werd een favoriete schrijver op de hbs. Zie: Gerard Borst, Korter! Korter! Korter!.


Voor het 2015-najaarsnummer van Tijdschrift voor Biografie interviewde ik Reve-biograaf Nop Maas. Zie: Gerard Borst, “Reve en Schafthuizen hebben nooit een echte liefdesrelatie gehad.” In gesprek met Reve-biograaf Nop Maas.