Biografieproject: Querido’s wereld

Biografen zijn net wetenschappers: ze trekken van congres naar symposium en van workshop naar conferentie. Voor mij geldt dit ook, hoewel de frequentie van mijn bezoek aan dit soort evenementen laag is. Maar op 19 oktober 2016 behoorde ik in elk geval tot de aanwezigen bij het congres Rewriting Biography (Rijksuniversiteit Groningen). In een middagsessie presenteerde ik bij die gelegenheid de volgende poster:

Poster-Querido

De vraag naar Querido’s populariteit (aanvankelijk: stijgende lijn, spoedig: dalende lijn) zal in mijn biografie de rode draad zijn. Die vraag intrigeert me al zolang ik met Querido bezig ben. Het idee om van deze literator een biografie te schrijven drong zich op toen ik midden jaren negentig het volgende las in Annie Salomons’ Herinneringen uit de oude tijd (de zinsnede slaat op de periode rond 1910):

Ik geloof niet, dat er over enig auteur in korte tijd zoveel geschreven en gesproken is, terwijl hij, vlak erna, zo volkomen is vergeten.

Israël Querido, 1910. Source: Els Hoek ed., Theo van Doesburg. Oeuvrecatalogus (Bussum: Uitgeverij Thoth, 2000). Attribution: Theo van Doesburg (1883-1931) [Public domain], via Wikimedia Commons.

Vanzelfsprekend heb ik een biografie voor ogen die aan mijn eigen kwaliteitscriteria voldoet. Zoals ik de deelnemers aan een workshop op 23 maart 2018 voorhield (biografiedag ‘Tussen slijk en sterren. De schrijversbiografie in de kijker’) heeft een biograaf mede de taak te sociologiseren. (Stelling: ‘Sociologiseren is een biografische deugd.’) Naar mezelf vertaald: ik probeer te verhelderen

  • hoe Querido door de jaren heen was ingebed in de kleinere en grotere sociale verbanden waarvan hij deel uitmaakte en
  • hoe zijn levensgeschiedenis te maken had met al eerder ingezette ontwikkelingen die zich in die werelden om hem heen aan het voltrekken waren.

Als eerste product van mijn biografieproject is een artikel in voorbereiding, getiteld ‘De schrijver Querido in 1901-1906. Een buiten-Amsterdammer en zijn succes’:

Kort na het aanbreken van de twintigste eeuw schreef Israël Querido in een ijltempo vier romans waarmee hij doordrong tot de voorhoede van de Nederlandse literatoren. Opmerkelijk is dat hij, toen die bliksemcarrière gestalte kreeg, buiten Amsterdam woonde. Op de zeer spaarzame momenten dat Israël Querido tegenwoordig nog in letteren-conversaties opduikt, wordt zijn naam steevast met Amsterdam in verband gebracht. Amsterdam was zijn geboortestad, in Amsterdam groeide hij op, aan Amsterdam wijdde hij een vierdelige romancyclus (Amsterdamsch epos ‘De Jordaanʼ), met Amsterdam moet hij zich verbonden hebben gevoeld. Maar zijn eerste eclatante succes boekte hij als niet-Amsterdammer. Querido brak met zijn Amsterdamse verleden in augustus 1899, toen hij zich metterwoon vestigde in de Noord-Hollandse streek Kennemerland. Oktober 1902 koos hij domicilie in Scheveningen. Vandaar uit verhuisde hij maart 1906 terug naar Amsterdam. Hij ging toen al door voor een literaire grootmeester.


De vier delen van zijn Amsterdamsch epos ‘De Jordaan’ kwamen tot stand toen de verhuizing uit Scheveningen al weer lang en breed achter de rug was. Querido verrichtte hiervoor participerend observerend onderzoek naar het leven in de Amsterdamse volksbuurt. Hij ging in deze buurt ook wonen. Een tijdlang was zijn adres: Eerste Goudsbloemdwarsstraat 17. Oktober 1932 werd op deze locatie een Querido-gedenksteen onthuld.

Een tijdlang was Querido’s adres: Eerste Goudsbloemdwarsstraat 17. Oktober 1932, kort na zijn dood, werd op deze locatie een Querido-gedenksteen onthuld.

Het Querido-onderzoek is al een tijdje gaande. Van publiceren heb ik tot dusver niet helemaal afgezien, getuige de online geplaatste ‘stukjes en brokken’.

Zie ook de pagina ‘Biografisch: Querido’.